Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 123. maddesinde düzenlenmiş olup bireyin psikolojik huzurunu, günlük yaşam konforunu ve iç dinginliğini koruma altına alan temel bir suç tipidir. Suç, ısrarcı telefon aramaları, süregelen mesajlar ve istenmeyen iletişim biçimleri gibi davranışlarla kişinin huzur ve sükûnunu rahatsız edecek şekilde gerçekleştirilen taciz eylemlerini kapsamaktadır.

Dijital iletişim araçlarının hayatın her alanına girmesiyle birlikte bu suçun görünüm biçimleri büyük bir çeşitlilik kazanmıştır: telefon aramaları ve kısa mesajlardan sosyal medya tacizine, sürekli e-posta bombardımanından anlık mesajlaşma uygulamalarına kadar pek çok kanal bu suçun işlendiği mecra hâline gelmiştir. Avukat Ahmet Geçgel, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma davalarında hem mağdur haklarının korunması hem de haksız suçlamalarla karşı karşıya kalan sanıkların savunulması alanında uzman hukuki destek sunmaktadır.

⚠ Önemli Not: TCK m. 123 kapsamındaki suç; stalking (ısrarcı takip), siber zorbalık ve aile içi taciz davalarında en sık başvurulan hükümlerden biridir. Suç şikâyete bağlı olmakla birlikte, mağdurun hakları konusundaki farkındalık eksikliği nedeniyle çoğu zaman gereği gibi kullanılamamaktadır. Avukat Ahmet Geçgel ile iletişime geçerek haklarınız hakkında bilgi alabilirsiniz.

2. Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Suçunda YASAL DÜZENLEME: TCK MADDE 123

2.1 Madde 123 – Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma (Resmî Metin)

(1) Sırf huzur ve sükûnunu bozmak maksadıyla bir kimseye ısrarla; telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması hâlinde, mağdurun şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

2.2 İlgili Düzenlemeler

TCK m. 106 Tehdit suçu — İçeriği itibariyle rahatsız edici olmakla birlikte doğrudan zarar tehdidi taşıyan iletişimler bu madde kapsamına girebilmektedir.

TCK m. 105 Cinsel taciz — Cinsel nitelik taşıyan ısrarcı iletişimler cinsel taciz olarak ayrıca değerlendirilebilmektedir.

TCK m. 107 Şantaj — Huzur bozmaya ek olarak haksız yarar talep edilmesi durumunda uygulanmaktadır.

6284 sayılı Kanun Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun — Taciz içeren aile içi uyuşmazlıklarda koruyucu ve önleyici tedbirler bu kanun çerçevesinde uygulanmaktadır.

3. KİŞİLERİN HUZUR VE SÜKUNUNU BOZMA SUÇUNDA SUÇUN UNSURLARI

3.1 Korunan Hukuki Değer

Bu suçla korunan temel hukuki değer, kişinin psikolojik huzuru, bireysel sükûneti ve günlük yaşam kalitesidir. Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan kişi dokunulmazlığı ile 20. maddesinde yer alan özel hayatın gizliliği hakkı bu güvencenin anayasal temelini oluşturmaktadır. Suç; mağdurun fiziksel zarar görmesini değil, yaşam kalitesinin ve ruhsal dinginliğinin zedelenmesini esas almaktadır.

3.2 Fail

Suçun faili herhangi bir kişi olabilir; özgü suç niteliği taşımamaktadır. Uygulamada en sık karşılaşılan fail profilleri arasında eski romantik partnerler, komşular, iş arkadaşları ve tanıdıklar yer almakla birlikte, tamamen yabancı kişilerin de bu suçun faili olabileceği görülmektedir.

3.3 Mağdur

Herhangi bir gerçek kişi bu suçun mağduru olabilir. Tüzel kişiler bu suçun mağduru olamaz; ancak aynı iletişim eylemleri tüzel kişilere karşı başka suç tiplerini oluşturabilir. Birden fazla kişinin ayrı ayrı mağdur olması hâlinde zincirleme suç hükümleri (TCK m. 43) gündeme gelebilmektedir.

3.4 Maddi Unsur: Seçimlik Hareketler

Suç, üç seçimlik hareketle işlenebilir:

• Telefon etmek: Sesli arama veya sesli mesaj yoluyla ısrarcı ve rahatsız edici iletişim kurmak. Yargıtay bu kavramı geniş yorumlamakta; WhatsApp aramaları ve video görüşmelerini de kapsama almaktadır.
• Gürültü yapmak: Mağdurun huzurunu bozmak amacıyla kasıtlı olarak rahatsız edici sesler çıkarmak (örneğin komşunun kapısını sürekli çalmak, araç kornasını defalarca çalmak).
• Hukuka aykırı başka bir davranış: İstenmeyen kısa mesaj, e-posta, sosyal medya mesajı, izinsiz ziyaret ve benzeri her türlü iletişim biçimi; kanunun bu konudaki açık hükmü geniş bir uygulama alanı tanımaktadır.

3.5 ‘Sırf Huzur ve Sükûnunu Bozmak’ Kastı — Özel Amaç Unsuru

Bu suçun en kritik ve en tartışmalı unsuru, özel amaç unsurudur. Yargıtay içtihadına göre kanundaki ‘sırf’ ifadesi, failin yalnızca ve yalnızca mağdurun huzurunu bozmak amacıyla hareket etmesini gerektirmektedir. Bu yoruma göre:

• Meşru bir borç tahsiline yönelik ısrarcı aramalar bu suçu oluşturmaz (ancak koşullara göre başka suçlar gündeme gelebilir).
• Endişeyle yapılan refah kontrol aramaları, paniğin makul ölçüde ispat edilmesi hâlinde suç kapsamı dışında kalabilir.
• Ticari ya da hukuki amaçlarla yapılan iletişimler, içeriğin rahatsız edici nitelik taşıması hâlinde bile her zaman bu suçu oluşturmayabilir.
• Öte yandan duygusal motivasyon —örneğin bir ilişkiyi sürdürme çabası— mağdurun huzurunu bozma kastını ortadan kaldırmaz.

3.6 Israr Unsuru

Suçun oluşabilmesi için eylemin ısrarcı nitelik taşıması zorunludur; tek bir arama ya da mesaj bu suçu oluşturmaz. Yargıtay içtihadında ‘ısrar’ kavramı; yoğunluk, süre ve tekrar edilme sıklığı esas alınarak somut olay bazında değerlendirilmektedir. Genel kural olarak en az birkaç tekrar aranmakla birlikte, her olayın kendine özgü koşulları belirleyici olmaktadır.

3.7 Manevi Unsur

Suç yalnızca kasıtla işlenebilir; taksirle kişilerin huzurunu bozma mümkün değildir. Failin, eyleminin rahatsız edici nitelik taşıdığını ve mağdurun bu davranışı istemediğini bilerek hareket etmesi gerekmektedir.

4. CEZA REJİMİ VE ŞİKÂYET USULÜ

Avukat Ahmet Geçgel'in Notu: 3 ay ila 1 yıl arasındaki hapis cezaları adlî para cezasına çevrilebilir ya da ertelenebilir. Özellikle ilk kez suç işleyen sanıklar açısından bu seçenekler büyük önem taşımaktadır. Uzlaştırma mekanizması da bu davalar için gündeme gelebilecek bir yol olup mahkeme sürecini tamamen dönüştürme potansiyeli taşımaktadır.

5. ŞİKÂYET HAKKI, UZLAŞTIRMA VE ZAMANAŞIMI

5.1 Şikâyet Süresi

Bu suç şikâyete bağlıdır; mağdurun suçu ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aylık hak düşürücü süre içinde şikâyette bulunması gerekmektedir. Süregelen taciz vakalarında şikâyet süresi, son rahatsız edici eylemden itibaren işlemeye başlamaktadır.

5.2 Şikâyetten Vazgeçme

Şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürmektedir.

5.3 Uzlaştırma

TCK m. 123 kapsamındaki suç, uzlaştırmaya tabi suçlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle soruşturma başladığında Cumhuriyet savcısı tarafından öncelikle uzlaştırma prosedürü işletilmektedir. Uzlaştırmanın başarıyla tamamlanması hâlinde dava düşürülmekte ve fail açısından adlî sicile yansımayan bir sonuç elde edilebilmektedir.

5.4 Zamanaşımı

Öngörülen cezanın üst sınırı bir yıl hapis olduğundan dava zamanaşımı süresi sekiz yıl olarak uygulanmaktadır. Bu süre, mağdurun şikâyet süresinden belirgin biçimde daha uzundur.

6. UYGULAMADA KARILAŞILAN GÖRÜNÜM BİÇİMLERİ

Stalking — Israrcı Takip

Eski romantik partner ya da flört ilişkisinin sona ermesinin ardından kişinin sürekli aranması, mesaj gönderilmesi ya da iletişim girişiminde bulunulması. Bu durum TCK m. 123’ün en yaygın uygulama alanıdır ve çoğunlukla 6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma tedbirleriyle birlikte gündeme gelmektedir.

Komşuluk Uyuşmazlıkları

Komşunun huzurunu bozmak amacıyla kasıtlı olarak gürültü çıkarılması, kapı zili ve kapıya vurmanın ısrarla tekrarlanması ya da rahatsız edici müzik çalınması. Bu davalarda eylemin kasıt unsuru taşıdığının —yani olağan yaşam gürültüsünü aşan kasıtlı bir rahatsız etme niyetinin— ispat edilmesi gerekmektedir.

İşyeri Tacizi

Çalışma saatleri dışında sürekli iş aramaları yapılması, işyerinde huzursuzluk yaratmak amacıyla sürekli mesaj gönderilmesi ya da mağdurun meslektaşlarına yönelik istenmeyen iletişim girişimlerinde bulunulması.

Dijital Taciz ve Siber Zorbalık

Sosyal medya platformları üzerinden sürekli mesaj gönderilmesi, e-posta yağmuru, anlık mesajlaşma uygulamalarında ısrarlı iletişim girişimleri. Kanunun ‘hukuka aykırı başka bir davranış’ ifadesi, dijital iletişim araçlarını suçun kapsamına dahil etmekte; yargı kademeli olarak bu platformlara özgü içtihat geliştirmektedir.

Aile İçi Taciz

Yoğun çatışma yaşanan aile ilişkilerinde veya boşanma süreçlerinde, ayrılmış eşin ya da aile üyelerinin ısrarlı iletişim girişimleri. Bu tür davalarda TCK m. 123’e ek olarak 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirler de gündeme gelmektedir.

Müşteri veya Hizmet Şikâyetleri

Müşteri ya da hizmet alıcısının bir işletme çalışanını sürekli ve rahatsız edici biçimde araması. Bu hâllerde m. 123’ün uygulanabilmesi için şikâyetin meşru sınırları aşmasının açıkça ortaya konulması gerekmektedir.

Anonim ve Gizli Arayanlar

Anonim arama özelliği ya da kısıtlı aramalar kullanılarak gerçekleştirilen taciz eylemleri. Bu davalarda telefon kayıtlarının temin edilmesi ve arayanın kimliğinin tespiti; adlî delil toplama yöntemlerini gerektirmektedir.

7. BENZER SUÇLARLA KARŞILAŞTIRMA

Önemli Not: Aynı iletişim eylemi, içeriğine bağlı olarak birden fazla suç tipini eş zamanlı olarak oluşturabilmektedir. Örneğin rahatsız edici tehdit içeren bir mesaj hem m. 123 hem de m. 106 kapsamında değerlendirilebilir. Bu tür bileşik durumlarda hangi suç tipinin uygulanacağının belirlenmesi son derece önem taşımaktadır.

8. SORUŞTURMA VE YARGILAMA SÜRECİ

8.1 Şikâyet Süreci

Mağdur, olayların yaşandığı yer kolluk birimine ya da Cumhuriyet başsavcılığına yazılı veya sözlü olarak şikâyette bulunabilir. Şikâyet dilekçesinin; iletişimlerin tarihlerini, saatlerini ve içeriğini kayıtlarla birlikte ayrıntılı biçimde ortaya koyması, davanın gidişatı açısından büyük önem taşımaktadır.

8.2 Temel Delil Unsurları

• Çağrı kayıtları — tarih, saat, süre ve tekrar sıklığını gösteren telefon faturası veya operatör dökümü
• Ekran görüntüleri — mesajlar, e-postalar ve sosyal medya yazışmaları (tarih ve saat damgalı)
• Sesli mesaj kayıtları — içerik ve bağlamı ortaya koyan kayıtlar
• Tanık beyanları — çağrıları duyan veya rahatsızlığa tanıklık eden üçüncü kişiler
• Güvenlik kamerası kayıtları — gürültü içeren ihlallerde mekânsal ve zamansal bağlamı kanıtlamak için
• Psikolojik etki raporları — yaşanan rahatsızlığı belgeleme amacıyla

8.3 Delil Toplama Tavsiyesi

Mağdurların tüm iletişimleri sistematik biçimde kayıt altına alması son derece önemlidir: ekran görüntüsü veya yazılı döküm alarak saklanmalı, her aramanın tarih, saat ve süresini içeren bir günlük tutulmalı ve mesajlar ile sesli kayıtlar silinmeden korunmalıdır. Bu kapsamlı kayıt; hem şikâyet aşamasında hem de mahkemede güçlü delil tabanı oluşturmaktadır.

8.4 Uzlaştırma Süreci

Savcılık, öncelikle tarafları uzlaştırma bürosuna yönlendirmektedir. Uzlaştırmanın başarıyla tamamlanması durumunda dava düşmekte ve fail adlî sicile yansımayan bir sonuçla süreci kapatmaktadır. Uzlaştırma görüşmeleri; belirlenen tazminat veya özür koşullarının ne ölçüde karşılandığına ve tarafların iradeleri doğrultusunda şekillendiğine bağlı olarak farklı sonuçlar doğurabilmektedir.

9. 6284 SAYILI KANUN (AİLENİN KORUNMASI) İLE İLİŞKİSİ

Taciz eylemleri aile içi ilişkiler bağlamında gerçekleştiğinde, TCK m. 123 ile 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun arasındaki ilişki özellikle önem kazanmaktadır.

• Koruyucu tedbir kararları: Hâkim; uzaklaşma, iletişim yasağı ve belirli mekânlara girme yasağı gibi koruyucu tedbirlere hükmedebilir.
• Önleyici tedbir kararları: Evin terk edilmesi ve elektronik kelepçe takılması dahil olmak üzere çeşitli tedbir kararları uygulanabilir.
• Tedbire aykırı davranma: Hâkim tarafından verilen bir tedbir kararına aykırı hareket edilmesi, zorlayıcı hapis cezasına zemin hazırlayan bağımsız bir suç oluşturmaktadır.
• Eş zamanlı başvuru: Mağdurlar, ceza şikâyetiyle eş zamanlı olarak aile mahkemesinden tedbir kararı talep edebilmektedir.

Avukat Ahmet Geçgel’in Notu: Aile içi taciz vakalarında cezai şikâyet ile hukuki tedbir başvurularının koordineli biçimde yürütülmesi çok önemlidir. Bu iki sürecin bir arada etkin biçimde yönetilmesi mağdura en güçlü korumayı sağlamaktadır.

10. YARGITAY KARARLARI

11. SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

S: Kişilerin huzur ve sükununu bozma suçu nedir?

C: TCK m. 123 uyarınca bu suç; sırf huzur ve sükûnunu bozmak amacıyla bir kimseye ısrarla telefon etmek, gürültü yapmak ya da başka hukuka aykırı davranışlarda bulunmakla oluşmaktadır. Suçun oluşabilmesi için davranışın; kasıtlı, ısrarcı ve rahatsız edici nitelik taşıması zorunludur.

S: Kaç arama bu suçu oluşturur?

C: Kesin bir sayı belirlenmemiş olup Yargıtay her olayı kendi bağlamında değerlendirmektedir. ‘Israr’ kavramı; aramaların yoğunluğuna, tekrar edilme biçimine ve genel koşullarına bakılarak takdirî olarak belirlenmektedir. Genel eğilim olarak birkaç tekrarın suçun oluşması için yeterli sayıldığı görülmekle birlikte, bu değerlendirme tamamen somut olayın koşullarına bağlıdır.

S: Suç şikâyete bağlı mıdır?

C: Evet. Bu suç şikâyete bağlı olup mağdurun suçu ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aylık hak düşürücü süre içinde şikâyette bulunması gerekmektedir. Şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürmektedir. Suç aynı zamanda uzlaştırmaya tabi olduğundan mahkeme öncesinde sulh imkânı da bulunmaktadır.

S: WhatsApp mesajları bu suç kapsamında değerlendirilebilir mi?

C: Evet. Kanundaki ‘hukuka aykırı başka bir davranış’ ifadesi WhatsApp, Instagram, Telegram ve benzeri anlık mesajlaşma uygulamalarını kapsamaktadır. Yargıtay, bu maddenin dijital iletişim araçlarına uygulanmasını giderek artan sıklıkla onaylamaktadır. Önemli olan, mesajın salt rahatsız etme amacı taşıyıp taşımadığıdır.

S: Eski sevgilim beni arayıp duruyor, ne yapabilirim?

C: İlk olarak tüm aramaları, mesajları ve iletişimleri ekran görüntüleriyle birlikte kayıt altına alın. Ardından kolluğa ya da savcılığa şikâyette bulunun. Eğer eviniz veya işyerinizin yakınına gelmesi söz konusuysa aynı zamanda 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbir talebinde de bulunabilirsiniz. Avukat Ahmet Geçgel, bu sürecin en etkili biçimde yönetilmesi için gerekli hukuki yönlendirmeyi sağlamaktadır.

S: Borçlumu arayıp borcu tahsil etmeye çalışsam suç oluşur mu?

C: Genel olarak hayır; meşru bir borç tahsil girişimi bu suçu oluşturmaz. Kanunun ‘sırf’ ifadesi, rahatsız etmenin tek amaç olduğunu gerektirmektedir. Bununla birlikte, aramaların olağandışı ölçüde rahatsız edici bir yoğunluğa ulaşması durumunda suçun oluşabileceği Yargıtay kararlarında vurgulanmaktadır. Bu tür sınır vakalarda uzman görüşü almak büyük önem taşımaktadır.

S: Komşu sürekli gürültü yapıyor, TCK m. 123’ü uygulayabilir miyim?

C: Kasıtlı ve ısrarcı gürültü, m. 123’ün uygulama alanına girebilmektedir. Ancak suçun oluşabilmesi için komşunun bu gürültüyü özellikle sizi rahatsız etmek amacıyla çıkardığının kanıtlanması gerekmektedir; olağan yaşam gürültüsü bu kapsamda değerlendirilemez. Olağan gürültü şikâyetleri için çoğunlukla belediye zabıtasına ya da sulh hukuk mahkemesine başvurulması daha uygun bir yol olarak önerilmektedir.

S: Bu suçta ceza ertelenebilir mi?

C: Evet. 3 ay ila 1 yıl arasındaki kısa süreli hapis cezaları ertelenebilir ya da adlî para cezasına çevrilebilir. Koşulların varlığı hâlinde adlî kontrol uygulanması da gündeme gelebilmektedir. Ayrıca uzlaştırmanın başarıyla sonuçlanması durumunda dava düşmekte ve mahkûmiyet söz konusu olmamaktadır. Avukat Ahmet Geçgel, her davada olası tüm seçenekleri müvekkil yararına değerlendirmektedir.

⚠ Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca akademik ve bilgilendirme amaçlı hazırlanmıştır. Hukuki tavsiye niteliği taşımamakta olup somut sorunlar için Avukat Ahmet Geçgel ile iletişime geçilmesi önerilir.